Een blindegeleidehond kan toch niets?

13-07-2010

Sommige mensen denken die blindegeleidehond kan eigenlijk ook niets. Een veel gehoorde opmerking tegen de baas/bazin van een geleidehond is dan ook: “dat mag hij toch niet?”. Ik moet die mensen dan teleurstellen want een geleidehond is ook een gewone hond.

De volgende opvattingen over blindegeleidehonden kloppen vaak niet:

* Een geleidehond verdwaald met zijn baas, als die niet de juiste route op tijd aangeeft.
* Een geleidehond loopt rustig met zijn baas door een rood verkeerslicht.
* Een geleidehond weigerd soms doodleuk een gegeven commando op te volgen.
* Een geleidehond springt tegen je op als je hem aait.
* Een geleidehond draaid zich zo om en kan zelfs grommen als een hond aan zijn kont zit te ruiken en erg opdringerig is
* Een geleidehond blaft in een kledingszaak als hij zich acht keer in een spiegel ziet.
* Een geleidehond eet rustig wel eens iets van de grond.
* Een geleidehond snuffelt ook wel eens aan een paal of een struik
* Een geleidehond kijkt ook wel eens naar een voor bij rennende kat
* Een geleidehond loopt ook wel eens los
* Een geleidehond is altijd een teef/reu
* Een geleidehond is altijd een Labrador, Golden retriever of Duitse Herder
* Een geleidehond werkt altijd

Ik zal de punten dan ook even apart uitleggen.

* Een geleidehond verdwaald met zijn baas als die niet de juiste route aangeeft.
De geleidehond kan een hoop maar bezit geen gps of route kaart in zijn hoofd. Je kan vooraf niet een kaart voor zijn neus houden om zo hem te laten zien waar je heen wilt en hij/zij dan de juiste route kan kiezen voor zijn baas. De honden hebben een reeds een aantal commando’s aangeleerd gekregen via de geleidehondenschool en het is aan de baas via deze commando’s je route samen met je hond te doorlopen.

Het is dan ook echt samenwerken wat je doet. De hond kan als je dat vraagt rechts, links in een rechte lijn lopen, stoppen voor een stoeprand. De hond kan zoeken naar een ingang een winkel, een balie, een trap, een lege zitplaats in tram, bus, metro of resaurant. Maar daarnaast let de hond ook op of die route die je loopt ook veilig genoeg is en loopt met zijn baas om de obstakels heen.

Dus als baas/bazin moet je een redelijk oriëntatie hebben wil je met zo’n geleidehond over straat kunnen. Na verloop van tijd weet de hond echt wel als je zegt dat je naar de bakker wil waar die zich bevindt en waar een slager de visboer of supermakrtk is of de bushalte. Maar in pricipe vertel je de hond de richting en de hond voert de opdrachten uit zover dat in zijn vermogen ligt.

* Een geleidehond loopt rustig door een rood verkeerslicht.
Honden zijn in de basis kleurenblind dus in principe zegt rood en groen niets voor een geleidehond. Ook niet of het lichtje onder of boven in het verkeerslicht brand. De verkeerslichten zijn voor een hond abstrakte dingen waar ze niets mee hebben en kunnen. Vandaar dat het wel eens kan gebeuren dat je als geleidehond gebruiker gewoon met je hond door een rood licht kan lopen. Wel is het zo dat de hond geleerd heeft om bij elke stoeprand stil te staan. Of er nu wel een stoplicht bij aan wezig is of niet.

Makkelijk is het voor de baas als het stoplicht dan ook nog is voor zien van een rateltikker, waardoor je kan horen of het groen licht wordt en zo over te kunnen steken. Is dat niet het geval dan is goed luisteren van de baas het enige veilige dat telt. Je luisterd naar de verkeersstroom en kan zo bepalen of het veilig is om over te steken. Mensen die een visueele beperking hebben hebben dan ook in het verkeer vaak ook een witte stok bij zich. Als je die omhoog houdt is dit een officieel stopteken voor het overige verkeer.

Dus is het de bedoeling dat auto’s, fietsers etc. voor ons stoppen zodat we de oversteek veilig kunnen maken. Jammer genoeg is er maar een klein percentage van de weggebruikers die zich hieraan houdt. Vandaar dat als je met je hond oversteekt deze soms ingrijpt om een aanrijding met fiets, auto etc te voorkomen. Echter niet alle geleidehonden kunnen dit goed het is immers een hond en geen robot die altijd hetzelfde reageert in verkeerssituaties. De hond moet zelf inschatten wat het verkeer doet.

* Een geleidehond weigerd soms doodleuk een commando.
Ja dat is ook waar. Want ja, zoals ik al bij het stoplichten verhaal heb geschreven kan het ovesteken soms gevaarlijk zijn en als je als baas het commando oversteken geeft, en er komt net een afslaande auto aanrijden, is dat niet handig.

Maar er zijn andere dingen te bedenken waar het klakeloos opvolgen van een commando ook niet veilig is. Denk maar aan de opeens opengegreven straat. Als de hond doorloopt valt de baas misschien in een gat. Of op een peron bij de metro of treinen. Als je recht op het spoor afloopt is het toch niet handig als je hond opeens het peron afspringt de rails op. Of dat er opeens om wat voor reden linten zijn gespannen dan is het ook fijn dat je hond niet door loopt onder het lint door. Of een op de stoep geparkeerde auto, fiets, motor.

* Een geleidehond springt tegen je op als je hem aait.
Ja dat kan gebeuren. Geleidehonden zijn van jongs af aan gesocialiseerd met mensen en zij vinden dan ook vaak alles en iedereen heel leuk. Daarom zijn sommige geleidehonden erg gevoelig voor het aaien en toespreken van vreemde.

Dit kan echter voor een baas wel tot vervelende gevolgen hebben. Je bent niet op bedacht dat je hond wordt aangehaald en net terwijl je langs een paal loopt besluit iemand je hond te aaien, omdat men hem zo knappe hond vindt. En boem jij loopt tegen die paal op, die je hond anders had vermeden. Maarja je geleidehond is ook maar een hond en kon die vriendelijke persoon moeilijk negeren.

Of zoals ik het eens had met één van mijn geleidehonden. Ik stond af te rekenen met aan de kant waar ik ook de portemonnee had de riem had hangen aan mijn pols. Iemand besloot mijn hond uitbundig te gaan aaien, mijn hond schiet de andere kant op, portemonnee vliegt uit mijn handen met al het geld bezaait op de grond. Niet erg handig.

Dus mensen bedenk dat als je een geleidehond in uniform ziet, dus met zijn/haar geleidehondentuig om, dat deze hond aan het werk is. En dat je niet met de hond moet gaan flirten aaien etc. Maar bewonder de hond desnoods op afstand. En kan je toch niet aan de verleiding weerstaan om die knappe hond te belonen. Spreek de eigenaar erop aan. Vertel dat je het zo’n leuke knappe hond vindt maar negeer de hond zelf. Zelf kan je immers ook niet werken als je baas hijgend in je nek over je heen gebogen staat en maar roept hoe geweldig je toch je werk aan het doen bent. Er is momenteel een mooie reclame campagne aan de gang van KNGF geleidehonden. Tuigje aan, is aan het werk.

* Een geleidehond draaid zich om en kan grommen als een hond aan zijn kont ruikt of opdringerig doet.
Ja een geleidehond negeert in principe honden die hij op zijn weg tegenkomt. Op zich is dat al heel moeilijk. Moeilijker wordt het als mensen het toelaten dat hun hond net aan een te lange lijntje of erg los contact maakt met een geleidehond. Je snapt dat ook een geleidehond geconcentreerd is en niet altijd blij is met zulke dingen en afhankelijk van het temperament van de hond, hier al dan niet op gaat reageren.

Als een geleidhond plotseling omdraaid tijdens het werk kan het de baas/bazin uit balans brengen en erger nog ten val brengen. Je kan struikelen over die leuke te lange lijnen van die lieve hondjes. Want ja ze willen alleen maar even snuffelen. Dat baas lief zelf ook niet iedereen om de hals vliegt die hij/zij tegen komt vergeten ze even maar hun hond moet dat omgekeerd vaak wel doen. Dus als je een geleidehond in “tuig” tegen komt, houdt u hond dan even onder controlle aan een kort lijnt.

Een onderzoek van twee jaar, in Engeland, heeft ook aantgetoond dat elke maand drie geleidehonden worden aangevallen door loslopende honden terwijl ze aan het werk zijn. De gevolgen hier van kunnen zijn zwaargewond zijn en niet meer in staat zijn het geleidehondenvak uit te kunnen voeren. Of intensieve hertraining waarbij het te hopen is dat de hond niet meer terugvalt in angst voor andere honden.

Van mijn vier honden zijn er drie aangevallen tijdens het werk. Waarbij ook bezoek aan de dierenarts noodzakelijk was. De één was daarna bang voor andere honden en smeerde hem als hij los liep en een enge hond zag, de ander ging agressief gedrag vertonen naar elke hond die maar in zijn omgeving kwam. Erg vervelend en niet nodig geweest als de baasjes van de andere honden iets meer controle over hun hond hadden gehad.

* Een geleidehond blaft in een kledingzaak als hij zich acht keer in de spiegels ziet.
Ja dat kan gebeuren. Niet alle geleidehonden zijn van die koele kikkers die zich overal onbevangen door heen slaan. Ook zij kunnen zich in onverwachte situaties omdat ze vaak zeer geconcentreerd werken letterlijk een hoedje schrikken. En dan ja zelfs van schrik blaffen. Of ander gedrag vertonen. Het zijn en blijven ook gewoon honden.

* Een geleidehond eet ook soms iets van de grond.
Het meerendeel van de geleidehonden die worden gebruikt stammen af van rassen die erg voedsel gevoelig zijn. Dat is makkelijk bij het aanleren van hun verantwoordelijke taak als geleidehond. Immers je kan ze makkelijk en snel belonen met een lekker koekje. Nadeel van een voedsel gevoelige hond is dat hij zich ook zelf kan belonen tijdens het werk om net even snel die kop naar beneden te doen als hij aan het werk is met zijn baas. Immers zijn baas heeft het in de meeste gevallen net even te laat door.

Zodoende kan het een hardnekkig probleem worden als je als baas steeds te laat bent. Gelukkig kunnen de geleidehonden scholen wel helpen door dingen in scène te zetten en de bazen leren ook wel de plekken waar meer voedsel ligt te vermijden of door anders op de hond te reageren dit probleempje op te lossen. Beter zal het zijn wanneer iedereen zijn/haar eten even in een prullebak te gooien. Maar ja dat zal wel een utopie zijn.

* Een geleidehond snuffelt ook wel een aan een paal of struik.
Een geleidehond is niet anders dan een hond. Zijn/haar informatie haalt hij/zij uit de geuren wereld om zich heen. Dus als een geleidehond langs een paaltje loopt wil hij best nog wel eens even snel ruiken wie er vanochtend tegen aan geplast heeft. Immers de laatste roddels krijgen ze toch door het ruiken. Je onder vindt daar vaak als baas/bazin geen last van want de geleidehond doet verder zijn werk gewoon.

Anders is het soms dat je in een rij staat en je hond gaat iemand voor je uitvoerig besnuffelen. Ja dat kan gebeuren, je moet toch weten wie er voor je staat als hond. Maar ja de baas houdt het meestal wel binnen de perken. Gebeurd het dat je als passant wordt besnuffelt, maak even de baas erop attent maar ga niet de hond uitgebreid aanspreken. Want ja die hond snuffelt gewoon omdat hij hond is.

* Een geleidehond kijkt ook wel eens naar een voorbij rennende kat.
Ja mijn Easy is dikke maatjes met mijn drie katten dus logisch dat ze ook naar andere katten op straat kijkt. Ik weet op mijn route altijd wel of er één aan de andere kant van de straat zit of onder een auto of waar dan ook. Dat voel je aan de manier van lopen en kijken. Doordat je hond in tuig loopt en een beugel daar aanvast zit krijg je de informatie over lichaamshouding en zo. Maar ondanks dat Easy daar naar kijkt loopt ze onder tussen gewoon haar fantastische geleidewerk te doen. Dus kijken mag mits he geen hinderlijk iets is.

* Een geleidehond loopt ook wel eens los.
Ja, geleidehonden werken niet 24 uur per dag als geleidehond. En hebben dus ook vrijetijd. De eerste lessen die je meestal als geleidehond gebruiker van je geleidehondenschool krijgt is het los laten lopen van je hond en het weer terug komen van je hond. Los lopen en contacten maken met andere honden is belangerijk om de hersentjes weer op te laden.

De geleidehonden zijn dan niet meer in tuig. Lopen gewoon in hun blootje al dan niet voor zien van een bel waardoor de baas/bazin hoort waar de hond zich begeeft. De geleidehond loopt dan in park , bos of heide op plekken waar dus geen verkeer is. En ja als u een geleidehond tegen komt in zijn blootje dan mag u hond best met deze hond spelen. Want vrij is vrij. En kunnen de geleidehonden zwemmen, ravotten en alles doen wat alle honden doen. En ja zelfs mijn Easy loopt er dan niet altijd meer fris en fruitig bij. Duikt ook in vieze modersloten, en is dus gewoon hond. Ik hoef dan niet gewezen te worden op het fijt dat mijn hond niet schoon is. Want dat heb ik allang gehoord en vaak nog geroken. Want een plonzende hond hoor je echt wel als baas.

* Een geleidehond is altijd een reu/teef.
De geleidehondenscholen maken geen onderscheid in sexe van de honden. Als een hond voldoet dan maakt het bij selectie niet uit. Daarbij komt nog dat de meeste scholen een eigen fokprogramma hebben. De pups worden geboren in een gastgezin waar de moeder hond maximaal vier nestjes krijgt. En vandaaruit gaan ze naar pleeggezinnen waar ze een jaar tot ongeveer viertien maanden of soms zestien maanden verblijven.

Maar door het zelf fokken heb je dus niet de keus om alleen de reuen of alleen de teven te gebruiken. Elmer mijn eerste hond kwam uit een nest van negen honden. Daarvan was maar één teef beschikbaar als je alleen teven zou gebruiken. Maar deze teef kreeg ook nog eens de belangerijke taak om moederhond te worden dus ook geen eens geleidehond.
Beide sexe werken even goed. Ik heb nu twee teefjes en twee reutjes gehad. En qua werk merk je daar eigenlijk niets van.

* Een geleidehond is altijd een Labrador, Golden of Duitse Herder.
Klopt, de meeste geleidehonden scholen wereldwijd werken met deze drie rassen. Dit komt omdat het gewoon makkelijk te trainen rassen zijn. Waarbij de Golden en Labrador Retriever zich nog iets makkelijker aanpassen aan allerlei omstandigheden dan de meer baasgerichte Duitse Herder. Om nog meer en betere geleidehonden te verkrijgen is men dan ook zoals bij KNGF geleidehonden gaan samen werken met andere geleidehondenscholen over de hele wereld om zo nog betere honden te krijgen en onderling uit te wisselen. En lopen er ook kruisingen van de drie populaire rassen overal te werken maar ook de raszuivere varianten.

Maar dat wil dus niet zeggen dat andere honden niet geschikt zijn. Induviduele rassen van een bepaalde hoogte (in verband met het op tijd kunnen blokkeren van gevaarlijke situaties) kunnen best geschikt zijn. Zo zijn er Dobermann’s werkzaam als geleidehond, Vizla’s, Austalische Herders, Boxers, Rottweilers, Berner Sennehonden, American Staffordshire Terrier, Airedale Terrier, diverse Belgische Herderrassen, Bouviers en natuurlijk mijn Poedel Easy als ras.

En sommige scholen hebben dan ook nog de Goldendoodle of Labradoodle. Oorspronkelijk uitgevonden in Austrailë, waarvan de uitvinder al jaren spijt heeft van zijn uitvinding en dit ras niet eens echt als geleidehond wordt gebruikt in land van orgine waar hij ooit voor gefokt is.

* Een geleidehond werkt altijd
Een geleidehond werkt zoals ik al eerder schreef niet 24 uur per dag, simpel omdat zijn baas niet de hele dag onder weg is. Je gaat nar je werk, school, winkel of visite. En eenmaal op de plek van bestemming dan gaat net als de jas van zijn baas/bazin, het tuig van de hond af en is de hond weer huishond en blijft naast zijn haar baas liggen als het werk of school betreft. In de winkel gaat natuurlijk niet het tuig af. Dat gebeurd weer als je thuis bent of gewoon even een kopje koffie ergens gaat drinken in een coffee corner of restaurant of wat dan ook.

Met ongeveer zeven a acht jaar werken voor de baas wordt er zo langzamerhand gezocht door de school voor opvolging van de hond. De hond is dan meestal zelf negen à tien jaar. De hond gaat met pensioen en wordt dan niet opeens bruut van zijn eigenaar wegehaald.

In overleg met de school wordt er over de toekomst van je toekomstige gepensioneerde hond gesproken. Eerke de voor ganger van Easy heeft zes jaar gewerkt voor mij en was acht toen ze met goedkeuring van haar school (KNGF geleidehonden) met pensioen ging. Ik heb aangegeven dat ik haar wilde houden. Deze keuze krijgt iedereen overigens. Toen Easy kwam kreeg ik dan ook de papieren dat ik officieel de eigenaar werdt van Eerke. Normaal heb je de hond namelijk in bruikleen voor de werkperiode van je hond.

Mocht je niet in staat zijn om zelf de zorg voor je oude hond op je te nemen doordat je werkt te klein behuisd bent, of om wat voor reden dan ook geen twee honden kunt houden, immers je nieuwe heb je dan meestal ook. Dan kun je een adres zoeken in je vriendenkring of bij familie. Lukt dat niet, dan heeft de school meestal de mogelijkheid om het oude gastgezin die jou hond als pup heeft opgevoed te benaderen met de vraag of ze hun oude hond terug willen nemen en zo een mooie cirkel te maken van pup tot bejaarde hond. Maar kan je hond daar ook niet terecht dan heeft de school meestal een wachtlijst van mensen die heel graag een oudere goed opgevoede hond een fijne oude dag willen geven.

Kortom de honden werken dus niet tot ze erbij neervallen maar gaan net als mensen op tijd met pensioen zodat hun werk leuk en boeiend voor ze blijft. De één gaat wat eerder dan de ander het welzijn van de hond staat immer voorop.

Met vriendelijke groet en tot de volgende keer,

Esther Vos en Easy