Dominantietheorie achterhaald?

01-08-2011

Het dominantiemodel is vanaf de zestiger jaren één van de gangbaarste modellen voor het verklaren van het gedrag van zoogdieren zoals apen, dolfijnen en wolven. De meest gezaghebbende wetenschappers zijn hiermee opgevoed. Maar klopt deze theorie wel? Zijn de onderzoeken die zijn uitgevoerd wel van enige waarde?

 Hokjes denken… het door de mensen meest gewaardeerde en meest gehate manier van willen en kunnen begrijpen. Mensen plaatsen alles in hokjes, modellen en theorieën om alles te kunnen vatten.

 David Mech, de bedenker van de dominantietheorie, heeft zijn mening enkele jaren geleden al herzien.

De kennis waarop dit model jaren lang is gebaseerd komt van een onderzoek van de Zwitserse Zoöloog Schenkel. In 1947 heeft hij een groep van 10 wolven bestudeerd, die op een oppervlakte van 10 x 20 meter in de dierentuin van Basel leefden. Hij zag een soort pikorde zoals ook te zien is bij kippen, er kwam een duidelijke lineaire rangorde en door dominantie gevormde rangorde. In 1922 was dit ook al eens waargenomen door een andere Noorse zoöloog. De Leider bestempelde Schenkel als Alphawolf en hij was diegene die de nu nog gebruikte gezichtsuitdrukkingen en staarthoudingen van dominante en deemoedige wolven tekende.

Dit onderzoek heeft tientallen jaren het beeld van wolven en honden bepaald. En nu ook nog wordt het overal gebruikt. Gelukkig vordert het onderzoek naar wolvengedrag en het gedrag van in wild levende wolven blijkt enorm af te wijken van het gedrag van de wolven in het onderzoek van Schenkel. In 1999 publiceerde David Mech een artikel waarin hij verteld dat het verhaal van een hiërarchisch gevormd groep niet klopt. Er is geen alphapaar die het gezag afdwingt, de groep vormt gewoon een gezin met de ouders als hoofd die hun kinderen opvoeden. Natuurlijk hebben de ouders wel gezag, maar onderlinge conflicten zijn er nauwelijks. Op het moment dat de jongen volwassen zijn, rond het tweede jaar, verlaten zij de groep om hun eigen gezin te stichten.

 De reden dat wolvenonderzoeken nooit eerder in het wild werden gedaan, is vanwege het schuwe karakter van de wolven en vanwege de onbereikbare gebieden waarin zij leven. Hierdoor verliep dit onderzoek zeer traag, onderzoek in dierentuinen moest dit vervangen. Echter daar hadden de dieren nauwelijks kans om elkaar te ontlopen. Bovendien hadden de wolven geen familieband, waren ze niet met elkaar opgegroeid en werden er voortdurend nieuwe, vreemde, volwassen wolven in de groep toegevoegd. Hierdoor vonden zeer geweldadige uitbarstingen van agressie plaats, het stressniveau in de groep was erg hoog. Vergelijk het met televisieprogramma’s als ‘de gouden kooi’ en ‘expeditie robinson’, ook niet representatief voor de algemene mens.



Tags: , , ,

Geef je mening