Beeld u het u eens in. Woensdagnacht, uitgeput na een lange werkdag, en weer op de weg voor een laatste opdracht: een ontmoeting met de Nederlandse selectie voor het schapendrijven, om te kijken hoe ze zich voorbereiden op het Europees kampioenschap schapendrijven (19-22 augustus 2010 ).
Ik onderdruk mijn gevoelens van uitputting. Ik ben slechts vaag bewust van waar ik heen moet gaan. Maar zoals typisch is bij een hondensportevenement is het rendez-vous punt is in het midden van een veld. Maar vrees niet: voor mijn stemming en de auto is het beter als ik de snelweg verlaat. Ik voel me meer ontspannen met elke draai van het wiel wanneer ik binnenkom in het Nederlandse landschap met zijn rustige avondlucht.
Ik ben de weg kwijt, maar wel erg blij met de omgeving. Dus hier ben ik, heen en weer aan het rijden over dit land aan het proberen om een schaap te spotten. En dat allemaal met een stijgende file van woedende bestuurders achter me aan. En ik ben weer gered door de tekens op de auto’s van van alle honden hobbyisten: grote honden stickers op de handlers ‘bestelauto’s!
Rustige Border Collies?
Zodra ik mijn auto geparkeerd heb, wordt ik begroet door een paar echte border collies. Ik stel mezelf voor met mijn gebruikelijke voorzorgsmaatregelen aan de border collie (geen haast, zachte stem, en vooral, geen opzienbarende gebaren). Alle Border Collies die ik ken hebben zo veel opgehoopte spanning dat zij automatisch ingedeeld worden in de stereotypes. Zoals periodes van obsessief blaffen, dwangmatig ophalen of hond-hond agressie.
Maar nee, niet met deze honden. Mijn complimenten aan de eigenaar van de hond. Hij lijkt verbaasd. Wat? Collies, nerveuze honden? Ik begon me af te vragen of het oude cliche dat Border collies het altijd nodig vonden om te werken toch een kern van waarheid heeft. Alle collies die ik die avond tegen kwam waren rustig en geen van hen vertoonde obsessief gedrag.
Een collie: een verscheidenheid aan uitstralingen!
Sorry de volgende opsomming klinkt wat onwetend, maar mijn enige ervaring met Borde collies was de film Babe….
* Collies hebben blauwe ogen (en soms een blauwe, en een bruine). Maar goed, dat wisten we allemaal
* Ze komen in allerlei kleuren en patronen voor: merle (blauw of rood), rode of zwarte tri-color, rood / wit bi-color, blond / wit bi-color, gevlekt, etc. En dan te bedenken dat ik ervan was overtuigd dat ze alleen voorkwamen in de bi-color zwart en wit.
* De haarlengte en structuur is gebruikelijk een golvende halflange vacht, maar sommige hebben ook kort haar, en sommigen zelfs weer een lange, maar erg krullende vacht.
* Ik was ook verbaasd door hun variatie in grootte: tussen de Border Collies die ik zag die avond, de schofthoogte van de kleinste en hoogste gevarieerd door een goede 10cm.
* Ze hebben niet allemaal prikoren. Sommigen van hen zijn semi-prikoren (waar de basis rechtop is, maar de oordruppels halverwege), gemengd oren (indien er een oor (geprikt) recthop is, en de andere niet), of zelfs oren die dalen (waar de oren zijn geknakt aan de basis)
Etienne Smit, een echte schapenhouder!
Voordat de demonstratie begon, heb ik een kort praatje gemaakt met charismatische oprichter van het Centrum voor herdershonden en manager Etienne Smit. Ik zeg ‘kort´, want ik heb Etienne gegrepen net voordat een televisieploeg dat deed.
Etienne is al twaalf jaar bezig met het opleiden van herdershonden en hij heeft nu zijn eigen kudde van meer dan 40 schapen (nou ja, 41). Hij is hoofd van het herdershonden Centrum, waar hij mensen leert om hun hond te trainen voor de kunst van het schapendrijven. Etienne heeft een hond in de nationale ploeg van dit jaar. Niets bijzonders voor hem als je bedenkt dat hij de laatste 7 jaar al elk jaar gekwalificeerd is. Een van zijn honden, Joshua, heeft het zelfs tot de finale gehaald.
Etienne’s moeder was ook op het demo evenement, en zij straalde van trots toen ze me vertelde dat haar hele familie was bevangen door het schapendrijven. Etienne’s moeder zelf, maar ook zijn zussen en zijn kind, en zijn neefjes en nichtjes zijn schapendrijvers. In totaal hebben ze 38 herdershonden, en ze wonen allemaal bij ze als echte huisdieren. Een van Etienne’s zussen heeft, vijftien herdershonden!
De demonstratie schapendrijven
Het evenement was een publieke demonstratie van de Nederlandse nationale ploeg van herdershonden, de laatste training voordat de Europese Kampioenschappen beginnen. Het team is samengesteld uit zeven begeleiders en acht honden (allemaal Border Collies). Alle acht honden moeten bij de nationale kwalificatie proeven doorstaan om ze het recht te geven Nederland te vertegenwoordigen op de Europese kampioenschappen.
Alle training en het harde werk werd duidelijk beloond als je zag dat de honden naadloos elke opdracht die werd gegeven afrondde. Een van de vijftien minuten durende oefeningen, misschien wel de meest bekende, bestond in het besturen van de schapen in hokje totdat de begeleider de deur van het hek zou kunnen sluiten. Een andere oefening bestond uit het scheiden van een paar schapen (aangewezen door de rode markering) van de kudde.
Waar ik het meest van onder de indruk was, was de afstand waarop de schapen te werk gingen. Wanneer de hond aan het werk was op grote afstand van de begeleider, en de begeleider louter op basis van opdrachten floot, luisterde de hond perfect.
Met het oog op de uitvoering van hun taken is het belangrijk dat de honden abstracte begrippen leren te begrijpen: als ´links´ of ´rechts´, en ´dezelfde´ of een ´andere´.
Een bijzondere hondensport, vanuit mijn oogpunt.
De sport leek echt heel menselijk te zijn in de manier waarop mensen omgaan met de honden (ik zag geen enkel geval van een ruwe behandeling, zelfs niet het geschreeuw dat ik vaak had meegemaakt op een afstand bij het waarnemen van een schapendrijven club dicht bij mijn huis). Maar zelfs de schapen zijn goed behandeld, elk schapen ‘team’ krijgt tijd om uit te rusten na een kwartier, zodat ze niet te gestrest raken.
Waarom zouden ze gestrest raken, vraagt u? De zoöloog in mij wil graag speculeren: de stijl van het hoeden van de Border Collies is gebaseerd op de ‘predatory sequence’ van de wolf op basis van de volgorde van roofzuchtig gedrag: ‘eyeing’, ‘stalking’ en ‘chasing’ als het genoemd wordt. De rest van het ’predatory sequence’ werd gelukkig kunstmatig geselecteerd, dus de Border Collies hoefde niet het grijper-bite, kill-bijten, ontleden en te consumeren mee te maken.
Maar de laatste keer dat ik het heb gecontroleerd, konden schapen geen boeken over hondenrassen lezen en denken: ‘It’s alright, Dolly, ze hebben alleen een ‘predatory sequence, houdt dit in gedachte ‘. Dus voor een schaap, zou het wolf-achtige gedrag van een wolf-achtig dier een verdomd stressvolle situatie zijn.
Hier is nog een verheugend feit over het schapendrijven (voor als je een schaap bent): de geringste, kleinste sporen van alles wat ook maar lijkt op een beet zou leiden tot onmiddellijke diskwalificatie!
Het zit allemaal in het fluitje
De signalen worden gegeven door een serie van slagen van een fluitje van verschillende lengtes, herhalingen en intensiteiten. Ik raakte een klein beetje verward in dit stadium. Ik had gevraagd hoe de honden die bij de off-lijn stonden, wisten dat het teken van het fluitje niet was voor hen bedoeld. Het antwoord was dat elk fluitsignaal specifiek is voor elke individuele hond, zodat er geen kans op verwarring is.
Ik was er niet helemaal zeker van of dat betekende dat een begeleider met vijftien honden, vijftien verschillende fluitjes (als in objecten) bij zich had, of vijftien verschillende patronen / sequenties / intensiteiten voor elk teken, te gebruiken op elke specifieke hond, maar slechts te produceren zijn met één fluitje. Dat is dus nog iets wat ik nog te weten wil komen over deze fascinerende sport.
Schapen drijven: Iets voor jou?
Een paar van de toeschouwers waren er met hun collies, om te zien of schapendrijven iets voor hen was. De mensen van de club leken echt uitnodigend, en het was lang niet zo intimiderend als ik had verwacht dat het zou zijn. (ik bedoel, dit was wel DE nationale ploeg). Ik had niet het gevoel dat er concurrentievermogen was wat ik in veel hondensporten wel zie.
Als u meer wilt weten over schapendrijven, en de mogelijkheid voor u en uw hond ziet om naar de club te komen, kunt u een kijkje komen nemen op het herdershonden centrum. De club komt bijeen in Bergschenhoek, aan de rand van Rotterdam, maar ik ben ervan overtuigd dat Etienne een club dichter bij kan aanbevelen als je verder weg woont.
Laure-Anne Visele, canine writer and photographer, canisbonus.com
Print dit artikel
Gerelateerde berichten
Tags: blaffen, border collies, demonstratie, handlers, herdershonden, hondensport, schapendrijven, schapenhouder, training
HondenEnPuppies.nl, 
[...] weekend deden ruim zeventig Border Collies en hun handlers mee aan de wedstrijden schapendrijven in het plaatsje Heijen. Border Collie Sjors collie Kate zijn kampioen schapendrijven [...]