Wetenschap Mens dankt hond: ze hebben de soort gered

21-05-2012

Hij wordt al jaren de beste vriend van de mens genoemd, vanwege zijn trouw, geduld en liefhebbende aanwezigheid.

Al zou die uitspraak wel eens belangrijker kunnen zijn dan het lijkt: antropologisch onderzoek stelt dat de aanwezigheid van honden in ons leven de reden is dat we de Neanderthalers overleefd hebben. Met andere woorden: zonder honden, geen mensen.

Het verdwijnen van de Neanderthalers houdt mensen al lang bezig. 250.000 jaar lang konden ze zich succesvol standhouden. Sinds de mens op het toneel kwam, 35.000 tot 45.000 jaar geleden, lukte dat niet zo goed.

Amper tienduizend jaar later was de Neaderthaler uitgeroeid. Over het verdwijnen van de Neanderthaler bestaan er echter meerdere theorieën: klimaatverandering (en hun onvermogen zich aan te passen); de mogelijkheid van de mens om samen te werken (al dan niet tegen de Neanderthalers), werktuigen of technieken die mensen gebruikten om te jagen (en Neanderthalers niet) of een verschil in weerstand tegen ziekten zijn er maar enkele van.

De rol van de hond
Pat Shipman volgde nog een andere theorie: die van de wetenschappers Paul Mellars and Jennifer French, verbonden aan Cambridge. Zij poneerden dat onze harige viervoetige vriend daar iets mee te maken hebben. Hij kwam namelijk gelijktijdig met de Neanderthalers verval in ons leven.

Shipman bestudeerde gefossiliseerde hondenbotten uit een tijdstip dat mens en Neaderthaler samen voorkwamen op de Aarde. Hij kwam tot twee opvallende vaststellingen:

1. De mens hield in het begin al erg van zijn hond. Getuige daarvan: hondentanden werden verwerkt in juwelen. Ze komen maar zelden voor op rotstekeningen wat zou bewijzen dat honden niet aangezien werden als dieren om op te jagen.

2. De vroege honden waren groot: minstens zoals een Duitse herder nu, wat betekent dat ze op verschillende manieren nuttig waren voor de mens: ze konden karkassen helpen vervoeren waardoor de mens zijn energie kon sparen om extra te jagen. Honden waren dus een soort ‘werktuig’ of ‘technologie’ die de mens verder hielp.

Communicatie
De invloed van de hond houdt niet op bij de praktische zaken des levens: ook onze communicatie zou erdoor beïnvloed zijn. ‘Honden hebben als enige soort ook oogwit en ze volgen de blik van iemand anders. Dit is niet teruggevonden in andere diersoorten. Het kan verondersteld worden dat we mettertijd steeds meer op deze non-verbale signalen zijn gaan letten.’

In deze harde tijden kan elke aanpassing aan de omgeving het verschil maken tussen overleven of uitsterven. De mens maakte zijn keuze door het gezelschap van honden te verkiezen, de Neanderthalers konden niet volgen of waren misschien niet bestand tegen de ziektes die zo’n hond kan overbrengen.

Shipman besluit: ‘Honden zijn geen toevallige aanwezigheid in ons leven integendeel. Ze hebben ons als soort gevormd.’

Het voordeel voor de hond
Ook de hond zelf werd er beter van, zo argumenteert Shipman: ze kregen warmte, eten en gezelschap. ‘En zo werd een cirkel van samenwerking in gang gezet.’ We hebben dus veel aan hen te danken… al is de hondensoort daar ook voor beloond: hij slaapt in verwarme huizen, op zachte bedden, bijt schoenen stuk en mag soms zelfs mee in de handtas van het baasje. Dank u hond, inderdaad.



Tags: , , ,

Geef je mening